Το σπήλαιο της Αγίας Τριάδας βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Όχη, δίπλα στην ομώνυμη εκκλησία και απέχει μόλις τρία χιλιόμετρα από την Κάρυστο.
Το σπήλαιο αναπτύσσεται  στην κοίτη  ενός υπόγειου ποταμού που δημιουργήθηκε από την ροή του νερού και λόγω των έντονων γεωλογικών συνθηκών και της ιδιαίτερης ποικιλότητας του υπεδάφους είναι στολισμένο με πανέμορφους διαδρόμους και λευκό σταλαγμιτικό και σταλακτικό υλικό. Τα υπόγεια νερά στην παροδο του χρόνου έχουν διαμορφώσει κοίτες σε πολλαπλά επίπεδα. Η νεότερη κοίτη είναι και η χαμηλότερη αφού είναι η ενεργή κοίτη, αυτή δηλαδή στην οποία κυλά το νερό. Ψηλότερα βρίσκονται παλαιότερες κοίτες, στεγνές πια από νερό. Με τον τρόπο αυτό  όπου ο σπηλαιολόγος μπορεί να κινείται σε διαφορετικά επίπεδα.

Το σπήλαιο αυτό είναι ύπο εξερεύνηση εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια και δεν έχει σταματήσει να προκαλεί το ενδιαφέρον και εκπλήξεις.

Η πρώτη εξερεύνηση έγινε το 1932 από μια ομάδα του συλλόγου «Υπαίθρια Ζώη». Η ομάδα προχώρησε λίγα δεκάδες μόλις μέτρα αλλά μια δημοσίευση τους κίνησε  το ενδιαφέρον της σπηλαιολογικής ομάδας του ΕΟΣ Αθηνών. Οι σπηλαιολόγοι στις 9 και 10/6/1934 προχώρησαν (ξυπόλητοι καθότι δεν είχαν τα κατάλληλα υποδήματα!)  420 μέτρα και σταμάτησαν στο πρώτο σιφόνι. Η διάρκεια της εξερεύνησης ήταν 10 ώρες!  Το σιφόνι σταμάτησε του σπηλαιολόγους αλλά ήταν προφανές ότι το σπήλαιο δεν σταμάταγε εκεί, υπήρχε συνέχεια απλά ήταν κάτω από το νερό…

Το 1959 έγινε και η πρώτη απόπειρα περάσματος του σιφονιού η οποία είναι και η πρώτη γνωστή στα Ελληνικά δεδομένα, ωστόσο χωρίς αποτέλεσμα. (Η προσπάθεια έγινε μόνο με μάσκα και ένα αδιάβροχο φακό, χωρίς μπουκάλες).

Αρκετά  χρόνια αργότερα  έγιναν και άλλες προσπάθειες περάσματος του σιφονιού με ένα λάστιχο ποτίσματος αυτή τη φορά . Και αυτές ήταν αποτυχημένες αλλά οι σπηλαιολογοι δεν εγκατέλειψαν την προσπάθεια.  (Φωτογραφία αριστερά από αρχείο Κ. Ζούπη, από προσπάθεια το 1979)

 Δεδομένου ότι οι εμπειρία από περάσματα σιφονιών ήταν ελάχιστη στην Ελλάδα η λύση του προβλήματος δόθηκε με ενισχύσεις από το εξωτερικό. Έτσι το 1981 κατά τη διάρκεια κοινής αποστολής του θρυλικού Αγγλικού "Cave Diving Group" και του ΣΠΕΛΕΟ πραγματοποιήθηκε κατάδυση από ένα έμπειρο Άγγλο σπηλαιοδύτη στο σιφόνι ο οποίος και κατάφερε να το περάσει.  Στη συνέχεια ένας Άγγλος έφτασε μέχρι τη βάση του καταρράκτη (φωτογραφία δεξιά - από CDG) και ανέβηκε τα πρώτα 10  μέτρα βλέποντας ότι το σπήλιο συνεχίζει.
Παράλληλα, στην διάρκεια της αποστολής αυτής άρχισαν να μπαίνουν οι πρώτες βάσεις ώστε οι σπηλαιολόγοι του ΣΠΕΛΕΟ να εκπαιδευτούν στις τεχνικές της σπηλαιοκατάδυσης

Το 1982 οι Άγγλοι του Cave Diving Group επανήλθαν στην Ελλάδα για νέα μεγαλύτερη αποστολή (7 άτομα από τους οποίους οι 5 σπηλαιοδύτες) και σε συνεργασία με τον ΣΠΕΛΕΟ πραγματοποιήθηκε κατάδυση στο σιφόνι και ανάβαση του εντυπωσιακού καταρράκτη. Οι John Cordingle και Geoff Crossley αναρριχήθηκαν τον καταρράχτη και εξερεύνησαν το σπήλαιο μέχρι το επόμενο σιφόνι (2ο) το οποίο και τους σταμάτησε αφού η μεταφορά καταδυτικού εξοπλισμού και η κατάδυση ήταν έξω από τις δυνατότητες της αποστολής και απαιτούσε μεγαλύτερη ομάδα υποστήριξης. Παράλληλα στην αποστολή αυτή έγινε σπηλαιοκατάδυση από τον Κ. Ζούπη μέλος του ΣΠΕΛΕΟ και σε συνεργασία με τα υπόλοιπα μέλη του ΣΠΕΛΕΟ κατάφεραν με αρκετό σκάψιμο να ανοίξουν  ένα στενό τούνελ (φωτογραφία αριστερά) και να παρακάμψουν το σιφόνι. Με τον τρόπο αυτό δόθηκε η δυνατότητα σε σπηλαιολόγους που δεν ήταν σπηλαιοδύτες να προχωρήσουνε σε νέα, απροσπέλαστα μέχρι τότε τμήματα του σπηλαίου και να συνεχίσουν την εξερεύνηση. 

Έτσι τα επόμενα χρόνια το σπήλαιο εξερευνήθηκε συστηματικά  μέχρι το 2ο σιφόνι και ανακαλύφθηκε η παλαιά, ψηλότερη  κοίτη του ποταμού εντυπωσιακά στολισμένη με κατάλευκους σχηματισμούς – από τους ομορφότερους που μπορεί να δει κανείς σε Ελληνικό σπήλαιο. Το συνολικό εξερευνημένο μήκος ανήλθε στα 1.700 μέτρα.

Το σπήλαιο όμως συνεχιζόταν και μετά το δεύτερο σιφόνι και η εξερεύνηση έπρεπε να συνεχιστεί. Στη συνέχεια, το 1986, μια ακόμα αποστολή του ΣΠΕΛΕΟ (Σπηλαιοδύτες Κώστας Ζούπης και  Σπύρος Γεωργίου με υποστήριξη από τους Κομπιλίρη και Αργυριάδη) πέρασε και το δεύτερο σιφόνι εξερευνώντας 300 ακόμα μέτρα μέχρι που τους σταμάτησε το επόμενο (3ο) σιφόνι. Η υποστήριξη έγινε πια κρίσιμος παράγοντας αφού μπορέσουν να γίνουν οι σπηλαιοκατάδύσεις έπρεπε να μεταφερθεί όλος ο εξοπλισμός μέσα στο σπήλαιο, από το στενό τούνελ και να ανέβει όλους τους καταρράχτες  (φώτο δεξιά) . 

 Τρία χρόνια μετά,  το Νοέμβριο του 1989 ο ΣΠΕΛΕΟ επέστρεψε και συνέχισε την εξερεύνηση. Οι αποστολές όσο προχωρούσε η εξερεύνηση γινόντουσαν όλο και πιο δύσκολες αφού χρειαζόταν όλο και περισσότερος εξοπλισμός. Η αποστολή αυτή έγινε σε δύο φάσεις. Στη πρώτη φάση μεταφέρθηκε ο εξοπλισμός.  Στη δεύτερη σε μια μαραθώνια προσπάθεια  26 ωρών οι σπηλαιολόγοι πέρασαν άλλα δύο σιφόνια (3ο και 4ο ). και αναγκάστηκαν να σταματήσουν στο 5^ο . Σπηλαιοδύτες οι Νικολαίδης, Βρούτσης, Ταζάρτες με υποστήριξη από Μητσάκη Νίκο,   Μητσάκη Βαγγέλη και Κούτση . Η αποστολή αυτή έφερε πράγματι την ομάδα εξερεύνησης στα όρια τους και η συνέχεια φαινόταν ακόμα πιο δύσκολη.

Χρειάστηκε να περάσουν 14 ολόκληρα χρόνια ώστε νεότερα μέλη του συλλόγου να αποπειραθούν να συνεχίσουν στα χνάρια των παλαιοτέρων. Παράλληλα οι βελτιώσεις στην τεχνολογία και στις τεχνικές έδινε κάποια πλεονεκτήματα.

Η συνέχεια έγινε τον Αύγουστο του 2003 σε 3 διαδοχικές εξορμήσεις. Στις δύο πρώτες αντικαταστάθηκαν τα σκοινιά στον καταρράκτη τα οποία φθείρονται από την ορμή του νερού  και μεταφέρθηκαν τα καταδυτικά υλικά μέχρι το 2ο σιφόνι.. Στην τρίτη εξόρμηση οι Π. Κατσάνος και  Γ. Τζαβέλας με την υποστήριξη των Α. Κατσάνου και Ε. Γιατζή καταδύθηκαν σε έξι συνολικά σιφόνια (τα 3 εξερευνήθηκαν πρώτη φορά) ανακαλύπτοντας νέα τμήματα του σπηλαίου καθώς και κάποιες πιθανές συνέχειες. Το πέμπτο σιφόνι από αυτά αποδείχτηκε και το μεγαλύτερο και βαθύτερο (50 μέτρα μήκος και 9 μέτρα βάθος). Όλα τα υπόλοιπα σιφόνια είχαν βάθος μέχρι 4 μέτρα.  Η προσπάθεια διήρκησε 17 ώρες, ενώ 6 απ'αυτές τις ώρες οι σπηλαιοδύτες παρέμειναν μετά το 2ο σιφόνι. Για την ιστορία να αναφέρουμε ότι έγινε και μια απόπειρα χρησιμοποίησης rebreather Οξυγόνου, το οποίο όμως παρουσίασε πρόβλημα και τελικά χρησιμοποιήθηκε μόνο σε ένα σιφόνι πριν πλημμυρίσει καθώτι δεν άντεξε τις κακουχίες του σπηλαίου. Μετά το 7^ο σιφόνι φαινόταν ότι το σπήλαιο τελείωνε αφήνοντας μόνο μια μικρή πιθανότητα συνέχειας σε μια ψηλή καμινάδα η οποία όμως απαιτούσε επικίνδυνη αναρρίχηση.

Κατά την διάρκεια της επιστροφής όμως και ανάμεσα στο σιφόνι 2 και 3 εντοπίστηκε πιθανή συνέχεια.

Στη συνέχεια και με βάση τα στοιχεία της προηγούμενης εξερεύνησης, ο ΣΠΕΛΕΟ πραγματοποίησε άλλη μία αποστολή με περισσότερα άτομα. Στις 24-26 Οκτωβρίου 2003,  μια μεγάλη  ομάδα από 15 άτομα προώθησε υλικά ώστε 3 δύτες (Αναστασόπουλος Γρηγόρης, Θεοδοσιάδης Θωμάς, Τζαβέλας Γιώργος να βουτήξουν στο δεύτερο και τρίτο σιφόνι και μετά από μια εύκολη αναρρίχηση και να προχωρήσουν στα νέα τμήματα που εντοπίστηκαν τον Αύγουστο.  Ανάμεσα στα υλικά που μετέφεραν οι σπηλαιοδύτες ήταν και σπηλαιολογικές εξαρτήσεις και σχοινιά ώστε να κατέβουν μικρό βάραθρο που είχε εντοπιστεί την προηγούμενη φορά. Ήταν  η πρώτη φορά στην Ελλάδα που πραγματοποιούνται σχοινιά για κατάβαση βαράθρου μετά από σπηλαιοκατάδυση. Παράλληλα και λόγου του μεγάλου όγκου και βάρους του σπηλαιολογικού υλικού που έπρεπε να περάσει από το σιφόνι έγινε προσπάθεια να ελαχιστοποιηθούν τα υλικά της κατάδυσης. Για παράδειγμα επιλέχθηκαν οι πιο μικρές  διαθέσιμες φιάλες ενώ δεν χρησιμοποιήθηκαν βατραχοπέδιλα ούτε ρυθμιστή πλευστότητας. Καθώς η ορατότητα είναι μηδενική από την αρχή της κατάδυσης δεν έχει νόημα η προσπάθεια διατήρησης σωστής πλευστότητας οπότε έγινε προώθηση με τα πόδια στο βυθό. Επιπλέον οι μπουκάλες κατά την κατάδυση ήταν μέσα στους σπηλαιολογικούς σάκους ώστε να εξαληφθεί η ανάγκη κουβαλήματος συστήματος ανάρτησης των φιαλών και να εξοικονομηθεί βάρος. Η ομάδα εξερεύνησε, χαρτογράφησε και φωτογράφησε 300 μέτρα της παλαιάς κοίτης του ποταμού και σταμάτησε σε νέο βάραθρο Επέστρεψε ενθουσιασμένη γνωρίζοντας ότι το σπήλαιο συνεχίζει…

 Καθότι όμως το σπήλαιο συνέχιζε την επόμενη χρονιά , τον Ιούλιο και  Αύγουστο του 2004 έγιναν δύο  ακόμα αποστολές στις οποίες συμμετείχαν πάνω σπό 30 μέλη του Συλλόγου η οποίες και είχαν εντυπωσιακά αποτελέσματα: Τρείς Δύτες(Θεοδοσιάδης, Κατσάνος και Νικολαίδης) συνέχισαν από το σημείο που είχε σταματήσει η προηγούμενη ομάδα το 2003 βρίσκοντας διαδρόμους συνολικού μήκους 950μ και ένωσαν το σημείο όπου είχε σταματήσει η κατάδυση την περασμένη φορά με το στεγνό τμήμα κατεβαίνοντας ένα βάραθρο 18 μέτρων.  Η ομάδα συνέχισε μέχρι που συνάντησε επόμενο σιφόνι και εκεί είχε εξαντλήσει τα χρονικά όρια της.

Στην επόμενη αποστολή τον Αύγουστο μεταφέρθηκε εξοπλισμός για τρείς σπηλαιοδύτες στο σιφόνι δύο. Οι τρεις σπηλαιοδύτες (Τζαβέλας, Μητσάκης, Νικολαΐδης) περάσαν τα σιφόνια 2 και 3 και στη συνέχεια να προώθησαν υλικά για ένα σπηλαιοδύτη(Τζαβέλας) ο οποίος θα δοκίμαζε να περάσει το σιφόνι 9. Το σιφόνι όμως αποδείχτηκε ότι ήταν γεμάτο λάσπη και ο σπηλαιοδύτης με την αφή και μόνο αφού η ορατότητα ήταν μηδενική δοκίμασε χωρίς επιτυχία να βρει συνέχεια.  Παράλληλα  έγινε τεχνική αναρρίχηση σε ένα σημείο της διαδρομής, λύνοντας την απορία για την διαδρομή σε υψηλότερο τμήμα

Εντοπίστηκαν όμως πιθανές συνέχειες και η ομάδα προγραμματίζει ήδη την επιστροφη της...