ΣΠΗΛΑΙΟΚΑΤΑΔΥΣΕΙΣ-ΕΞΕΡΕΥΝΗΣΕΙΣ ΣΠΕΛΕΟ 2001 - 2002
Παρουσίαση στην 5η Σπηλαιολογική Συνάντηση, Αύγουστος 2002, Ανώγεια
Κρήτης
Ο ΣΠΕΛΕΟ στο παρελθόν ήταν ιδιαίτερα δραστήριος στον τομέα της
σπηλαιοκατάδυσης. Ενδεικτικά αναφέρουμε το πηγάδι της Βουλιαγμένης, τις
πηγές Αγίας Μαρίνας , το Κεφαλόβρυσο, τη Λίμνη Βουλιαγμένης, την Αγία
Τριάδα Καρύστου κλπ.
Από το 2000 ο ΣΠΕΛΕΟ έχει συγκροτήσει μια ομάδα που ασχολείται
αποκλειστικά με τη σπηλαιοκατάδυση, με σκοπό τη συστηματική εξερεύνηση
και χαρτογράφηση των Ελληνικών υποβρυχίων σπηλαίων. Επιπλέον, με την
υποστήριξη της Ομοσπονδίας, ευελπιστεί να διοργανώσει σεμινάρια
σπηλαιοκατάδυσης, σε συνεργασία με Ευρωπαϊκούς φορείς, έτσι ώστε να
προωθηθεί η σωστή εκπαίδευση στην σπηλαιοκατάδυση, τομέας στον οποίο
δυστυχώς υστερούμε στην Ελλάδα.
Θα αναφέρουμε στη συνέχεια συνοπτικά την δράση μας τα τελευταία δύο
χρόνια, (περίοδος 2001-2002)
Δράκος.
Ένας από τους βασικούς στόχους μας τα τελευταία δύο χρόνια είναι
το σύστημα του υποβρύχιου ποταμού της Σελινίτσας – Δράκου στην Μάνη. Το
πολύ ενδιαφέρον αυτό σύστημα πρέπει να εκτείνεται συνολικά σε πάνω από
2,000 μέτρα. Έχει δύο σημεία προσπέλασης: την έξοδο του στη θάλασσα και
άλλη μία είσοδο περίπου 1Km μέσα στην Σελινίτσα, οι οποίες
αποδεδειγμένα συνδέονται.
Συνολικά έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 14 εξορμήσεις –
Σαββατοκύριακα στο Δράκο με ισάριθμες σπηλαιοκαταδύσεις . Στη διάρκεια
αυτών φτάσαμε στο μακρύτερο και βαθύτερο σημείο εξερεύνησης των
προηγούμενων αποστολών των Άγγλων (1980 και 1984). Αντικαταστήσαμε τον
παλαιό μίτο και στη συνέχεια ανακαλύψαμε νέα περάσματα τα οποία και
χαρτογραφήσαμε. Συνολικά, το θαλάσσιο τμήμα του υποβρυχίου ποταμού του
Δράκου αναπτύσσεται σε περισσότερα από 1000 μέτρα. Ενδεικτικά
αναφέρουμε ότι η μεγαλύτερη διείσδυση που έχουμε πραγματοποιήσει μέχρι
στιγμής είναι 600 μέτρα (μέγιστο βάθος 40 μέτρα). Μερικές από τις
καταδύσεις μας κράτησαν μαζί με την αποσυμπίεση 3 ώρες.
Στις τελευταίες καταδύσεις, έχοντας κατανοήσει από που έρχεται η βασική
ροή του νερού, έχουμε επικεντρωθεί στο βαθύτερο τμήμα του σπηλαίου
(μέχρι 60 μέτρα βάθος, σε διείσδυση περίπου 450 μέτρων). Λόγω του
μεγάλου βάθους κάτω από τα 45-50 μέτρα χρησιμοποιούμε μίγματα Trimix
(Ήλιο, οξυγόνο , άζωτο) που ελαχιστοποιούν τη νάρκωση του αζώτου (μέθη
του βυθού). Θεωρούμε ότι σε τέτοια βάθη και τόσο μέσα στο σπήλαιο η
χρήση μιγμάτων που αποτρέπουν τη νάρκωση είναι σημαντική για την
ασφάλειά μας αλλά και για πιο αποτελεσματική εξερεύνηση, χαρτογράφηση
και φωτογράφηση. Τέλος, στην τελευταία κατάδυση χρησιμοποιήσαμε
υποβρύχια scooter που επιτρέπουν μεγάλη οικονομία χρόνου και αερίων.
Πολύδροσο Παρνασσού.
Η πηγή του Πολύδροσου , γνωστή και ως "πηγή Αγίας Ελεούσας", βρίσκεται
ΒΔ του Παρνασσού σε υψόμετρο 300 μέτρων κοντά στο ομώνυμο χωριό του
νομού Φωκίδας.
Από τις πληροφορίες που μπορέσαμε να μαζέψουμε, στο Πολύδροσο είχε
γίνει μόνο μια κατάδυση. Συγκεκριμένα τον Ιούλιο του 1989 ο ΣΠΕΛΕΟ
πραγματοποίησε την πρώτη εξερεύνηση με μέγιστο βάθος 12 μέτρα και μήκος
30 μέτρα. Οι δύτες αναφέρουν ένα πολύ στενό πέρασμα στην αρχή.
Η είσοδος του σπηλαίου ήταν πράγματι πολύ στενή πράγμα που απέκλειε την
είσοδο με μπουκάλες στην πλάτη. Στη διάρκεια των 3 πρώτων καταδύσεων
κάναμε διάνοιξη και χρησιμοποιώντας ένα γρύλο αυτοκινήτου
μετακινήσαμε κάποιους βράχους στο πρώτο τμήμα του σπηλαίου,
σε βάθος μόλις 3 μέτρα, και καταφέραμε να ανοίξουμε το στενό πέρασμα.
Τα πρώτα μέτρα μετά το στένεμα είναι εντυπωσιακά: μια μεγάλη πνιγμένη
γαλαρία με ρίζες που κατεβαίνουν από τη χωμάτινη οροφή και σχηματίζουν
ένα υποβρύχιο δάσος. Υπάρχει επίσης και ένας θόλος αέρα με διάμετρο 2
μέτρα και ύψος 1 μ. Στη συνέχεια το σπήλαιο βαθαίνει και
σχηματίζει ένα πολύ όμορφο, ενδιαφέρον και σχετικά ευρύχωρο τούνελ.
Μέχρις στιγμής έχουμε εξερευνήσει το σπήλαιο μέχρι τα 200 μέτρα
διείσδυση με μέγιστο βάθος –37 μέτρα. Το νερό έχει θερμοκρασία 11
βαθμούς.
Η μοναδικότητα των σπηλαιοκαταδύσεων εδώ βέβαια είναι ότι συναντά
κανείς δύο γεωτρήσεις στα 30 περίπου μέτρα βάθος!
Συνολικά μέχρι τώρα έχουν γίνει πάνω από δέκα καταδύσεις :
3 αναγνωριστικές και διάνοιξης
3 για εξερεύνηση και λεπτομερή τοποθέτηση μίτου για χαρτογράφηση
3 για χαρτογράφηση
2 για Βιντεοσκόπηση , φωτογράφηση.
Το σπήλαιο συνεχίζει αλλά έχει πολύ στενά περάσματα που απαιτούν ο
σπηλαιοδύτης να έχει τις μπουκάλες στο πλάι (sidemount) και όχι στη
πλάτη ή μπροστά.
Εφτάστομο Παρνασσού
Για την αποστολή στο 7στομο και τις δύο σπηλαιοκαταδύσεις ακούσατε χτες
την αναλυτική παρουσίαση του Γιώργου Κατσιαβού. Περιληπτικά αναφέρω ότι
έγιναν δύο σπηλαιοκαταδύσεις στο 3ο σιφόνι με μέγιστο βάθος 6 μέτρα και
μέγιστη διείσδυση 60 μέτρα. Το συμπέρασμα είναι ότι το 7στομο συνεχίζει
τόσο με στεγνή γαλαρία μετά από σιφόνι μόλις 15 μέτρων αλλά και
υποβρύχια.
Βάθος από την επιφάνεια: περίπου 110 μέτρα.
Μααράς, Δράμα
Και για την αποστολή αυτή θα ακούσετε αργότερα την αναλυτική παρουσίαση
του Προέδρου του ΣΠΕΛΕΟ. Το σπήλαιο έχει εξερευνηθεί και χαρτογραφηθεί
στο παρελθόν από τη Γαλλική ομάδα ERIS η οποία το επισκέπτεται για δέκα
χρόνια περίπου. Περιληπτικά θα αναφέρω μόνο ότι έγιναν δύο
σπηλαιοκαταδύσεις. Η μία έγινε στο τέλος της αριστερής διακλάδωσης, στα
8,000 μέτρα από την είσοδο (σιφόνι 7) και είναι η πρώτη κατάδυση που
έγινε ποτέ στο σιφόνι αυτό αλλά αποτελεί και ρεκόρ αφού σε κανένα άλλο
σπήλαιο δεν έχει γίνει κατάδυση σε τόσο μεγάλο μήκος στην Ελλάδα. Η
δεύτερη έγινε στην δεξιά διακλάδωση στα 6000μ (σιφόνι 6), όπου μετά από
κατάδυση 25 περίπου μέτρων προχωρήσαμε για άλλα 1000 περίπου μέτρα. Οι
εξερευνήσεις θα συνεχιστούν στο τέλος Σεπτεμβρίου του τρέχοντος έτους.
Λίμνη Βουλιαγμένης.
Υποστήριξη της ξένης αποστολής ( JJ Bolanz, L. Casati) τον Οκτώβριο του
2001 και εξοικείωση με το σπήλαιο. Είχαμε την ευκαιρία να δούμε από
κοντά κορυφαίους Ευρωπαίους σπηλαιοδύτες, τις τεχνικές και τον
εξοπλισμό τους. Παράλληλα πραγματοποιήθηκαν πάνω από δέκα καταδύσεις
εξοικείωσης με το σπήλαιο.
Πηγή Αγ. Μαρίνας, Άρνα
Στη σπηλιά αυτή (2ο σιφόνι) είχε καταδυθεί ο ΣΠΕΛΕΟ το 1990. Εμείς
φτάσαμε μέχρι το τέλος του μίτου (120 μέτρα) και συνεχίσαμε 20 μέτρα
ακόμα όπου το σπήλαιο έκλεινε. Στην επιστροφή εντοπίσαμε όμως μια άλλη
διακλάδωση που βάθαινε αμέσως και προχωρήσαμε μέχρι βάθους
45μ και 200μ διείσδυση σε μία κατάδυση 60 λεπτών. Η σπηλιά
αυτή έχει κάποια τμήματα τα οποία θολώνουν πάρα πολύ (μηδενική
ορατότητα).
Κεφαλονιά.
Σε τρεις επισκέψεις μας στην Κεφαλονιά καταδυθήκαμε στη λίμνη της
Μελισσάνης και στον Καραβόμυλο. Τα σπήλαια αυτά είναι βέβαια
εξερευνημένα από την προηγούμενη δεκαετία αλλά είναι πολύ όμορφες,
ενδιαφέρουσες και μικρές σπηλαιοκαταδύσεις. Αναφέρουμε μερικά
στοιχεία: Μελισσάνη μέγιστο βάθος 30 μ και μέγιστη διείσδυση 400 μ,
Καραβόμυλος μέγιστο βάθος 18μ και μέγιστη διείσδυση 250 μ.
Πηγάδι Βουλιαγμένης – Δεύτερο λιμανάκι
Βουλιαγμένης.
Η ομάδα μας πραγματοποίησε μερικές μικρές σε διείσδυση καταδύσεις στο
πηγάδι για να δούμε τις δυνατότητες συνέχισης των προηγούμενων
αποστολών του ΣΠΕΛΕΟ.
Η ιδιαιτερότητα του σπηλαίου αυτού είναι ότι είναι σιφόνι και το νερό
που εισέρχεται έχει πολύ μεγάλη ροή. Τα θανατηφόρα ατυχήματα που
σημειώθηκαν εδώ στο παρελθόν οφείλονται ακριβώς στη μεγάλη
ροή. Συγκεκριμένα υπάρχει ένα σημείο, το λεγόμενο
στένεμα, όπου η διατομή του σπηλαίου μικραίνει και η ροή του
νερού είναι η μέγιστη και απαιτείται σπηλαιολογικός εξοπλισμός για την
έξοδο (Jumar). Πριν το στένεμα έχει τοποθετηθεί κάγκελο ώστε να
εμποδίζεται η είσοδος . Όπως είναι γνωστό ο ΣΠΕΛΕΟ είχε εξερευνήσει
παλαιοτέρα αυτό το σπήλαιο μέχρι και 110 μέτρα μετά το στένεμα το
οποίο και συνεχίζει.
Κεφαλόβρυσο
Το Κεφαλόβρυσο είναι άλλο ένα σπήλαιο που έχει δεχτεί αποστολή από τον
ΣΠΕΛΕΟ το 1995. Εδώ μάλιστα είχαν χρησιμοποιηθεί στην εξερεύνηση και
μίγματα Nitrox. Η ομάδα μας έκανε μία αναγνωριστική κατάδυση μέχρι το
όριο της προηγούμενης αποστολής στο τρίτο σιφόνι σε βάθος 26,5 μέτρα
και συνολικό μήκος 415 μέτρα. Το νερό έχει θερμοκρασία 12 βαθμούς και
λόγω της φύσης και των υλικών του σπηλαίου θολώνει πολύ μηδενίζοντας σε
ορισμένα σημεία την ορατότητα.
Τέλος πραγματοποιήσαμε κάποιες καταδύσεις με λιγότερο ενδιαφέροντα
αποτελέσματα στα εξής σημεία:
* Ενάλια σπήλαια Μάνης, περιοχή μεταξύ Καρδαμύλης
και Στούπας
* Σπήλαια κοντά στην Μονεμβασιά (Άκολο, Βρη, Σπήλαιο
Παυσανία)
* Ανατολική Εύβοια, Λιμνιώνας, ενάλια σπήλαια